Error
  • JFolder::create: Could not create directory
  • JFolder::create: Could not create directory

Articles

 

ساختمان مو

با اينکه ظاهرا ً بدن انسان کم موتر از ديگر حيوانات مشابه مثل انواع ميمون ها است ولی تعداد فوليکول های مو در هر سانتيمتر مربع در پوست انسان بيشتر از آنها بوده و علت اينکه آنها به نظر پر موتر می آيند اين است که موهای حيوانات درازتر و کلفت تر می باشد در حاليکه اکثريت موهای بدن انسان از نوع موهای نرم و ظريف است. موهای بدن انسان را به دو گروه تقسيم می کنند:

1) موی ولوس
موهايی هستند کرکی، نرم، ظريف، نازک، کوتاه و با رنگدانه کم يا هيچ که در همه جای بدن بجز کف دست و پا، قرمزی لب ها و قسمتی از اعضا تناسلی خارجی وجود دارند ولی در برخی نقاط آنقدر ظريف هستند که بزحمت ديده می شوند.
2) موی ترمينال
اين موها کلفت، خشن و دارای رنگدانه فراوان بوده و در سر، ريش و سبيل، ابرو، مژه، زيربغل و منطقه تناسلی به تعداد زياد وجود داشته و در هر ناحيه دارای خصوصيات خاص و گاهی اسم مخصوص خودشان می باشند.
مو به وسيله اكسيژن، ويتامين ها و مواد مغذی كه از طريق جريان خون به آن می رسد، زندگی می كند. قسمت اعظم ساختمان مو از نوعی ماده شاخی ساخته شده که حاوی پروتئينی بنام کراتين است. کراتين دارای مقدار زيادی اسيدهای آمينه گوگرددار می باشد و اين اهميت گوگرد را در حفظ سلامت مو می رساند. لازم به ذکر است که کراتين موجود در مو از نوع سخت بوده و با کراتين پوست تفاوت دارد. خصوصيات مو تا حد بسيار زيادی متأثر از کراتين می باشد. علاوه بر کراتين، مواد ديگری نيز در مو وجود دارند از جمله آب، رنگدانه، عناصر معدنی مانند آهن، مس، کلسيم، منيزيم، منگنز و روی. در يک نگاه کلی مو دارای دو قسمت می باشد:
1) ريشه
ريشه در عمق پوست قرارداشته و قسمت زنده مو است. بخش زايا و مولد مو در انتهای ريشه مستقر و فوليكول (پياز) مو نام دارد. عروق خونی، اعصاب و رنگدانه مو (ملانين) در پياز مو قرار دارند. حجم پياز مو تعيين كننده قطر عرضی مو (کلفت يا نازک بودن ساقه مو) است. موی بلوند و روشن بطور نرمال نازک تر از موی قهوه ای است. بيشترين قطر مو (کلفت ترين مو) مربوط به موهای سياه می باشد.
کمی بالاتر از ريشه يک غده چربی متصل به مو وجود دارد. ترشح چرب و زرد رنگ اين غده در داخل مجرايی که تار مو درآن قرار دارد تخليه شده و اين امر باعث روغن کاری ساقه مو می گردد. اين ترشحات تار مو را چرب کرده، آن را در مقابل رطوبت محافظت می کنند، به مو درخشندگی داده، از تبخير نامتعادل آب جلوگيری کرده و مو را نرم و خوش حالت می سازند. در صورت کاهش ترشح غدد چربی، پوست و مو خشک و بی حالت شده و برعکس افزايش ترشحات آن باعت چربی بيش از حد پوست و مو می گردد. هر دوی اين حالات موجب بروز مشکلات و بيماری های زيادی برای پوست و مو می شوند.

 smoo1


ساختمان فوليکول مو

 

2) ساقه

اين بخش از مو بيرون از پوست قرار داشته و يك ساختمان مرده است. اهميت اين بخش فقط از نظرزيبايی بوده ولی در عين حال بيشترين توجه و مراقبت انسان متوجه اين قسمت از مو می باشد. لايه خارجی ساقه دارای سلول هايی است که مانند سفال های شيروانی روی هم قرار گرفته اند. صافی، نرمی و درخشندگی ظاهری مو بستگی به سلامت و طرز قرار گرفتن اين سلول ها دارد. از طرف ديگر در صورت آسيب ديدن اين لايه، مو به صورت بدحالت، مات، خشن و زبر درخواهد آمد.

 

smoo2
ساقه مو از ديد ميکروسکوپ الکترونی


مراحل رشد مو
رشد مو يك پديده چرخشی بوده و شامل سه مرحله پشت سر هم می باشد:
1) مرحله رشد فعال (آناژن)
شروع رشد مو با مرحله رشد فعال است. اين قسمت طولانی ترين مرحله حيات مو بوده و برای مثال در مورد موی سر 6- 2 سال (متوسط 3 سال) طول می كشد. در اين مرحله مو دائماً بلندتر شده و لذا هر چقدر اين مرحله طولانی تر باشد، طول مو بيشترمی گردد. در حقيقت طول مدت مرحله آناژن مششخص کننده اندازه مو است. علت اينکه موهای بدن، ابرو و مژه از حد مشخصی درازتر نمی شوند کوتاه بودن زمان آناژن در آنها است. در حالت عادی 95- 90 درصد موهای سر در اين مرحله هستند.
2)مرحله استراحت (کاتاژن)
سپس مرحله استراحت رخ می دهد كه در طی آن رشد مو متوقف و سلول ها دچار اضمحلال می گردند. طول اين مرحله در موهای سر 3-2 هفته بوده و حدود 3 درصد موهای سر در اين مرحله قرار دارند.
3) مرحله ريزش (تلوژن)
مرحله پايانی رشد مو، مرحله ريزش آن بوده که در مورد موهای سر 3-2 ماه طول می كشد. حدود 15- 10 درصد موهای سر در اين مرحله قراردارند. در انتهای اين مرحله، مو به شكل گرز درآمده، بتدريج كوتاه شده، به سمت بالا حركت كرده و در نهايت بطور خود بخود و يا در اثر فشار و کشش (مثل شانه زدن و حمام کردن) می ريزد. چون موهايی که در اين مرحله می ريزند دارای يک قسمت گرز مانند در انتهای خود هستند اکثر مردم فکر می کنند که مو با ريشه اش افتاده است درحاليکه اين عقيده صحت ندارد و بخش زنده و زايای مو همچنان در پوست باقی مانده و مو توليد می کند. پس از ريزش موی گرزمانند از محل پيازآن موی جديد شروع به رويش كرده و اين چرخه مرتب تكرار می گردد.

 


موی گرز مانند در فاز تلوژن

 

 smoo3

 

چرخه رشد مو

اين چرخه در همه موهای بدن وجود داشته ولی مدت زمان و درصد موهايی که در هر مرحله از چرخه رشد مو قرار دارند در مناطق گوناگون بدن متفاوت بوده و اين ارقام حتی در يک منطقه از بدن در زمان های گوناگون نيز دارای تفاوت هايی با هم می باشند. به همين دليل موی ابرو يا مژه هرگز از حد معينی بلندتر نمی شود زيرا طول مدت زمان مرحله رشد فعال آن کوتاه است ولی موهای سر، ريش وسبيل،منطقة تناسلی و زيربغل مرتباً بلند شده و بايستی آنها را کوتاه کرد.
تعدادی از تارهای موی سر به صورت تارموی تکی وجود داشته ولی اکثريت تارهای مو بصورت دسته های 4 – 2 تايی (و به ندرت 5 و حتی 6 تايی) از پوست بيرون آمده و رشد می کنند. به اين دستجات واحد فوليکولی می گويند. با استفاده صحيح و منطقی از واحدهای فوليکولی درکاشت موی طبيعی ،نتايج پيوند مو به صورت کاملاً طبيعی و غيرقابل تشخيص جلوه خواهدکرد.

 

 smoo4

واحدهای فوليکولی

در اين عکس واحدهای فوليکولی دارای يک تا چهار تار مو ديده می شوند.


مشخصات ظاهری مو

موی هر فرد دارای چندين مشخصه ظاهری است که در نمای موهای شخص، فرم طاسی وی، مدل آرايش مو و نيز در طراحی و برنامه ريزی برای کاشت مو و البته نتيجه حاصل از پيوند مو تأثير بسزايی دارند. اين مشخصات ظاهری عبارتند از:
1) رنگ مو: بلوند، قرمز، قهوه ای، خاکستری و مشکی که هرکدام می توانند دارای سايه های گوناگون باشند. رنگ مو از نظر شدت و سايه رنگ می تواند در طول زندگی فرد تغيير نمايد. با افزايش سن موهای فرد به صورت نرمال ابتدا خاکستری و سپس کاملاً سفيد می شوند.
2) خصوصيات ژئومتریک مو: موی صاف، موی فر، موی موج دار (مجعد) و موی وِز
3) قطر مو: خيلی نازک، ظريف، متوسط و کلفت.
مشخصات ظاهری مو در ميزان پُر نشان دادن ظاهری سر دارای اهميت زيادی هستند خواه ريزش مو وجود داشته باشد خواه وجود نداشته باشد به عبارت ديگر وجود يک سر پُر ا زمو دليل آن نمی شود که تعداد موهای فرد واقعاً زياد باشد. برای مثال يک سفيد پوست بور اروپايی با موهای بلوند صاف نسبت به فرد سبزه آسيايی با موهای مشکی صاف ظاهراً دارای موهای کمتری است در حاليکه تراکم موها در هر سانتيمتر مربع در فرد اول بيشتر از دومی می باشد. دليل اين مسئله بيشتر بودن قطر موها در شخص آسيايی است. هر چقدر موی يک شخص مجعدتر باشد پوشانندگی بيشتری ايجاد می کند. مثلاً موی سياه پوستان از تراکم کمتری نسبت به سفيدپوستان برخوردار است ولی چون مجعدتر می باشد لذا به نظر پر پشت تر می آيد.
عامل مهم ديگر در ميزان پُر نشان داده شدن موی سر اختلاف رنگ بين رنگ مو و رنگ پوست است بطوريکه هر چقدر رنگ پوست و رنگ مو به يکديگر نزديکتر باشند (مثلاً موی مشکی با پوست سبزه يا موی بلوند با پوست بور) احساس پُری بيشتری در موی سر بوجود می آيد زيرا پوست سرکمتر از لابلای موها ديده می شود.
4) ميزان چربی پوست سر نيز موجب تقسيم بندی مو به انواع معمولی، خشک و چرب شده است. موی معمولی براق، درخشان، نرم، انعطاف پذير و دارای چربی معمولی است. روی اين موها شوره مشاهده نشده و در پوست سر هم قرمزی و جوش وجود ندارد. موهای چرب بيشتر اوقات آغشته به چربی هستند. اين موها فقط چندساعت پس از استحمام وضعيت خوبی داشته و سپس موها به هم چسبيده و به شدت چرب و درخشان می شوند. پس از مدتی رسوبات چربی باعث مات شدن مو شده و نيز بوی خاصی از آنها به مشام می رسد. ممکن است روی پوست سر شوره، قرمزی و جوش ديده شود. موی خشک مات و کدر است و هنگام لمس کردن زبر، خشن و غيرقابل انعطاف می باشند. اين موها به سختی شانه و برس زده شده و بسيار شکننده هستند.
5) مطلب ديگری که در مورد مو و البته کاشت آن اهميت دارد جهت رشد مو (زاويه خروج آن از پوست) می باشدکه در مناطق گوناگون سَر متفاوت است. در قسمت خط موی جلوی سر، موها با زاويه حدود 30 درجه رو به جلو رشد می کنند. هر چقدر موها دراين خط به سمت طرفين (شقيقه ها) می روند زاويه خروج موها رو به جلو از 30 درجه کمتر شده و در ضمن جهت موها به سمت خارج تمايل پيدا می کند. در نزديکی شقيقه موها به سمت پايين تغيير جهت داده و سپس زاويه آنها رو به سمت عقب سرگردش پيدا می کند.
از خط موی جلوی سرکه به سمت بالای سرمی رويم جهت رشد موها همچنان رو به جلو است ولی به تدريج زاويه آنها از 30 درجه بيشتر و به زاويه قائمه نزديکتر می شود.
با ورود به منطقه فرق سر (ورتکس) جهت رشد موها بصورت گردبادی (گريز از مرکز) شده بصورتی که جهت آنها رو به خارج وحول يک محور بوده و درضمن زاويه خروج آنها از پوست کم می باشد.

 smoo5

 
منظره گردبادی در ناحيه ورتکس یا فرق سر

 

در قسمت پشت سر موها رو به پايين و با زاويه تقريباً خوابيده رشد می کنند. در هنگام کاشت مو در هر منطقه از سر بايستی زاويه خروج مو از پوست در آن قسمت تا حد امکان رعايت شود تا نتايج کاملاً طبيعی بدست آيد.

 smoo6

 smoo7

در صورت رعايت زاويه خروج موها از پوست، نتايج کاشت مو بسيار طبيعی جلوه خواهد کرد.


نکاتی جالب در مورد مو

1) هر روز حدود يکصد تار موی سر بصورت طبيعی ريخته و تقريباً به همين تعداد وارد مرحله رشد می گردند. اين موها معمولاً بصورت تعداد کمی مو در خلل و فرج شانه و برس و يا در زمان حمام گرفتن مشاهده می شوند. وقتي که تعداد اين موها زياد شوند غير عادی تلقی شده و بايستی مورد بررسی قرار گيرد.
2) در بهار و پاييز تعداد موهايی که بصورت طبيعی می ريزند مقداری افزايش پيدا کرده که اشکالی ندارد.
3) رشد موی سر انسان حدود 5/1 - 1 سانتيمتر در ماه است. سرعت رشد مو در خانم ها، در طول شب و در مقطع سنی 30- 15 سالگی سريعتر از آقايان ،در طول روز و در سنين بالاتر است.
4) فوليکول های مو قبل از تولد انسان (در اواخر ماه سوم زندگی داخل رحمی) ايجاد می شوند و لذا تعداد موهای سر پس از تولد افزايش پيدا نمی کند به عبارت ديگر پس از تولد موی جديد بوجود نمی آيد.
5) تعداد فوليكول های موی سر در زمان بلوغ 200- 100 عدد در هر سانتيمتر مربع (يعنی حدود يکصد هزار تار مو در پوست سر) می باشد. با پير شدن و افزايش سن ضمن آنکه ريزش مو بصورت نرمال وجود دارد، بتدريج روند رشد موها کندتر شده و وضعيتی پيش می آيد که هر کدام از موهای از دست رفته با يک تار موی جديد جايگزين نمی شود و به اين ترتيب افراد مسن بتدريج دچارکم پشتی موی سر می شوند. اين وضعيت طبيعی تلقی شده و بيماری نيست و لذا کاری برای آن نمی توان انجام داد.
6) تعداد تقريبی موهای بدن انسان پنج ميليون عدد است.
7) استحکام مو بسيار زياد است بطوري که مجموعه موهای سر می توانند وزنی تا چندين تن را تحمل نمايند.
8) مو دارای خاصيت ارتجاعی است و می توان تا حد معينی بدون اينکه پاره شود آنرا کشيد. اگر مو را خيس کنيم خاصيت ارتجاعی آن افزايش پيدامی کند. در هنگام خشکی هوا طول تار مو کاهش يافته و در صورت ايجاد رطوبت بر طول آن افزوده می گردد. از اين خاصيت مو در ساخت رطوبت سنج استفاده می شود. در هوای مرطوب مو به مقدار قابل ملاحظه ای (تا 25 درصد) متورم می گردد.
9) مو تقريباً فساد ناپذير بوده و قرن ها در مقابل پوسيدگی مقاومت می کند. مو در مقابل اسيدها بسيار مقاوم بوده ولی مقاومت ناچيزی در برابر مواد قليايی مانند آمونياک دارد.
10) مو با مالش توليد الکتريسيته ساکن کرده (خصوصاً اگر خشک باشد) و از سوی ديگر قابليت ذخيره سازی الکتريسيته را هم دارد. چون الکتريسيته برای سلامت مو مضر است لذا بايستی با هر وسيله ممکن از توليدآن در مو جلوگيری کرد.
11) مو به سادگی مشتعل می شود.